Yayınlayan: BendenGitti · Yayın: · Güncelleme:
Bu rehberde
Kısa cevap
Konut kiralarında yeni kira döneminde uygulanacak artış, Türk Borçlar Kanunu'nun 344. maddesi gereği bir önceki kira yılındaki tüketici fiyat endeksi on iki aylık ortalama değişimini geçemez. Bu oranı Türkiye İstatistik Kurumu her ay açıklar. Taraflar bu sınırın altında bir oranda anlaşabilir, ama üstü kiracıyı bağlamaz. Sınır ev sahibinin isteğine değil, sözleşmenizin yenilendiği aya bağlıdır.
Güncel oranları ve açıklandıkları ayları kategori gündeminde yayımlıyoruz.
Hangi ayın oranı geçerli?
Karışıklığın çoğu buradan çıkar. Sözleşmeniz hangi ayda yenileniyorsa, genellikle ondan önce açıklanmış son on iki aylık ortalama oran esas alınır. Örneğin kira döneminiz Mart ayında yenileniyorsa, bakılması gereken değer Şubat ayı için açıklanan orandır. Yılın başındaki yıllık enflasyon ile on iki aylık ortalama aynı şey değildir; haberlerde en çok geçen rakam çoğu zaman sizin oranınız değildir.
Hesap nasıl yapılır?
Formül basittir: mevcut kira, oran ile çarpılır, sonuç mevcut kiraya eklenir. Rakamı elle hesaplamak yerine kira artış hesaplama aracına mevcut kiranızı ve yenileme ayınızı girerek de bulabilirsiniz.
Aidat ve ortak gider bu hesaba dahil değildir. Yalnız kira bedeli artırılır. Depozito da kendiliğinden artmaz; artıracaksanız iki taraf yazılı olarak anlaşmalıdır.
Sözleşmede daha yüksek oran yazıyorsa
Sözleşmede yazan oran yasal sınırın altındaysa sözleşmedeki oran uygulanır. Üstündeyse, kiracı sınıra kadar olan kısımdan sorumludur. "İmza attınız" demek bu kuralı değiştirmez, çünkü kanun bu konuda kiracıyı korur. Sözleşmeye sabit bir tutar yazmak ya da "her yıl şu kadar artacak" demek de aynı sınıra takılabilir. Ayrıntı için kira sözleşmesi rehberine bakın.
Ev sahibi daha fazlasını isterse ne olur?
- Önce yazılı ve kibar bir mesajla yasal oranı ve hesabınızı paylaşın.
- Kirayı yasal sınır üzerinden artırılmış tutarla, banka yoluyla ödemeye devam edin. Açıklamaya dönemi yazın.
- Ev sahibinin fazla zam talebi tek başına sizi evden çıkarma sebebi değildir. Tahliye kanundaki sebeplere bağlıdır: kiracı tahliye rehberi bunları sıralar.
- Karşı taraf baskı yapıyor ya da ihtar gönderiyorsa, süre kaçırmamak için bir avukata danışın.
Kirayı hiç ödememek hak kazandırmaz; tersine, sizi ödenmemiş kira nedeniyle zor duruma sokabilir. Bu yüzden tartışma sürerken bile hesapladığınız tutarı ödeyin.
Beş yılı dolduran kiralar
Kanun beş yıldan uzun süren ya da beş yıldan sonra yenilenen kira ilişkilerinde, emsal kiralara göre bedelin mahkeme tarafından belirlenmesine imkân verir. Yani ev sahibi uzun süredir düşük kalan bir kira için "kira tespit davası" açabilir. Bu dava mahkemede bilirkişi, emsal kiralar ve evin durumuna göre sonuçlanır; "bölgede kiralar böyle" demek tek başına yeterli değildir. Dava öncesinde arabuluculuk başvurusu gerekebilir.
Ev sahibi için not
Zam isteğinizi yenileme tarihinden önce, yazılı ve hesabını göstererek iletin. Rahat bir ilişki iki taraf için de ucuzdur: Boş kalan bir evin kaybı, çoğu zaman tartışılan farktan büyüktür. Bölgedeki güncel düzey için il il konut değerlerine bakabilirsiniz.
Sık sorulan kısa sorular
Yılda iki kez zam yapılabilir mi? Kural olarak artış, kira dönemi yenilenirken konuşulur. Dönem ortasında tek taraflı zam isteği kiracıyı bağlamaz.
Dövizle yapılan sözleşmede ne olur? Yabancı para kira sözleşmelerine sınırlar getirilmiştir; bu konuda güncel mevzuata bakın ve bir uzmana danışın.
Zam yazılı mı konuşulmalı? Evet. Yeni tutarı ve başlangıç tarihini mesajla da olsa yazın.
BendenGitti ekibinin yorumu
Bizce kira tartışmalarının çoğu, oranı değil oranın hangi ay için olduğunu yanlış bilmekten çıkıyor. Bu yüzden konuşmaya bir rakamla değil, resmî oranın kaynağıyla başlamanızı öneriyoruz. İki taraf aynı sayıya baktığında tartışmanın büyük bölümü biter.
Ekip olarak bir şeye daha dikkat çekmek istiyoruz: Yasal sınır, ev sahibinin mutlaka bu oranda artırması gerektiği anlamına gelmez, kiracının da daha azını konuşamayacağı anlamına gelmez. Bu bir tavandır. Bu rehber genel bilgi verir, hukuki danışmanlık değildir.
