Yayınlayan: BendenGitti · Yayın: · Güncelleme:
Bu rehberde
En net kural: İşe girmek için para ödenmez
Gerçek bir işveren sizden işe başlamak için ücret istemez. Kayıt, eğitim, üniforma, sertifika, kart ya da "dosya masrafı" gibi isimlerle ödeme isteniyorsa durun. İade edileceği söylense bile göndermeyin. Bu, iş ilanı dolandırıcılığının en yaygın biçimidir.
Sık görülen senaryolar
- Evden yüksek kazanç: Az iş, çok para. Görev görev ilerleyen ve önce sizin para yatırmanızı isteyen sistemler.
- Beğeni ve görev işi: Küçük ödemelerle güven kazanılır, sonra "daha büyük görev için bakiye yükleyin" denir.
- Hesabını kullandırma: "Hesabına para gelecek, çekip bize göndereceksin, komisyonunu al" teklifi. Bu iş değildir; yasa dışı paranın izini kaybettirmeye yardım etmek anlamına gelebilir ve sizi hukuki olarak sorumlu duruma sokabilir.
- Kargo ya da ürün paketleme: Önce ürün satın almanız ya da kargo bedeli ödemeniz istenir.
- Sahte şirket adıyla iletişim: Bilinen bir şirket gibi konuşan ama resmî e-posta adresi kullanmayan kişiler.
Hemen dikkat etmeniz gereken işaretler
- İş tanımı belirsiz, ama kazanç çok net ve yüksek.
- Görüşme yok, her şey mesajla yürüyor.
- Hiç görüşmeden "işe alındınız" deniyor.
- Şirket adı, adres ya da telefon verilmiyor.
- Sadece özel bir mesajlaşma grubunda veya kişisel hesapta iletişim kuruluyor.
- "Bugün son gün, hemen karar verin" deniyor.
- Dil, resmî bir işverenin dilinden uzak ve kopyala yapıştır görünüyor.
Kişisel bilgilerinizi koruyun
Başvuru aşamasında kimlik kartının fotoğrafını, banka kartını, şifreyi, doğrulama kodunu paylaşmayın. Kişiye gelen SMS kodu hiçbir işe alım sürecinin parçası değildir. Bu kodlar hesaplarınızı ele geçirmek için kullanılabilir.
İşe gerçekten başlarken işveren, sigorta girişi için kimlik bilgilerinize ihtiyaç duyar. Ama bu sözleşme ve yüz yüze görüşmenin sonrasındadır, ilk mesaj değildir. Kimlik fotoğrafını yalnızca doğruladığınız bir işverene ve gerektiği zaman verin.
Başvurmadan önce nasıl kontrol edilir?
- Şirketin adını, vergi kaydını, adresini ve internet sitesini araştırın.
- Şirketin resmî telefonundan arayın; size verilen numarayı değil, sitede yazanı kullanın.
- Çalışanların bilgilerini ve iş yeri yorumlarını birden çok yerde kontrol edin.
- Görüşmeyi yüz yüze, gerçek bir iş yerinde ya da açık bir yerde yapın.
- Yakınınıza nereye gittiğinizi söyleyin.
Gerçek bir iş görüşmesinde ne sorulmalı?
Ücret, çalışma saatleri, sigorta girişi, izin, deneme süresi ve iş tanımı net konuşulmalıdır. Sigortasız çalıştırılacağınız ya da ücretin "sonra konuşuruz" dendiği durumlar da dikkat ister. Asgari ücretin tutarını görmek için asgari ücret rehberine ya da maaş hesaplama aracına bakabilirsiniz.
Tuzağa düştüyseniz
- Para gönderdiyseniz bankanızı hemen arayın ve işleme itiraz edin.
- Paylaştığınız şifreleri değiştirin, kimlik paylaştıysanız ilgili kurumlardan yol isteyin.
- Mesajları, dekontları ve profil bilgilerini saklayın.
- Savcılığa ya da emniyetin siber birimine başvurun.
- İlanı bize bildirin.
Utanmayın. Bu tür dolandırıcılıklar profesyonelce kurgulanır ve deneyimli insanları da yanıltabilir. Erken davranmak, kaybı azaltmanın en iyi yoludur.
BendenGitti'de iş ilanları
Hem işveren hem iş arayan, ilanını Hizmet Var bölümünden verir. Her ilan yayına girmeden önce incelenir, yine de bir ilanın gerçek olduğunu kesin olarak garanti edemeyiz. Bu yüzden kontrol etmek size düşer. İşveren tarafındaysanız eleman ilanı rehberi güven veren bir ilan yazmanıza yardım eder.
BendenGitti ekibinin yorumu
Bizce bu konudaki tek ve en kesin kural şu: Para hep işverenden çalışana doğru akar, tersine değil. Bir ilanda bu yön değişiyorsa işin adı ne olursa olsun durun. Geri kalan her ipucu tartışılabilir; ama bu değil.
"Hesabını kullandırma" teklifini de özellikle önemsiyoruz. Çoğu kişi bunu kolay ek gelir sanıyor. Oysa hesabınızdan geçen parayla ilgili sorular size sorulur. Komisyon ne kadar yüksek olursa olsun, ekip olarak bu teklifi tek cümleyle reddetmenizi öneriyoruz.
